Δημοτικά Τραγούδια Παγγαίου

Δημοτικά Τραγούδια Παγγαίου

ΟΙ ΤΟΠΙΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ

Ο ΧΟΡΟΣ ΣΤΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ.

Ο ΧΟΡΟΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ.

Οι τοπικοί χοροί της Πρώτης είναι:

Ψ Πώς στουμπίζουν το πιπέρι : είναι ανδρικός αστείος χορός και τον χόρευαν με παράξενο τρόπο. Δηλ. εκτελούσαν με διακωμωδισμένο τρόπο ότι έλεγαν τα λόγια του τραγουδιού. Ο πρώτος χορευτής ήταν αυτός που είχε τον έλεγχο του χορού και όριζε τις φιγούρες που θα εκτελούσαν οι υπόλοιποι. Ο τελαιυταίος κρατούσε ένα ζωνάρι-αλυσίδα και τιμωρούσε τον χορευτή που δεν εκτελούσε σωστά την κίνηση που είχε υποδείξει. Αυτά τα έκαναν σε πολύ διασκεδαστική ατμόσφαιρα και ο μόνος σκοπός τους ήταν να προκαλέσουν πολύ γέλιο. Ο χορός αυτός χορεύεται και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Ο σατυρικός αυτός χορός, μπορούμε να πούμε ότι έχει τις ρίζες του στον αρχαίο ελληνικό κόρδακα.

Ψ Τα παπούτσια στο ζωνάρι : είναι συρτός χορός και χορεύεται από άνδρες. Όταν χόρευαν εκτελούσαν λεβέντικες και ελεύθερες κινήσεις. Στην πρώτη στροφή του τραγουδιού έβγαζαν το αριστερό παπούτσι και το ρίχνανε στο κέντρο του χορού. Στη δεύτερη στροφή του τραγουδιού έβγαζαν το δεξιό παπούτσι και το τοποθετούσαν στο ζωνάρι χορεύοντας χωρίς παπούτσια. (Τραγούδι : Ξανθίππη Καραθανάση.Πολιτιστικές Εκδηλώσεις "Πρώτη 1995")

Ψ Κιουπλιουλούδα : είναι συρτός χορός και χορεύεται από άνδρες και γυναίκες. (Τραγούδι : Τσιφούτης Α. Χρήστος. Ηχογραφηση 1984)

Ψ Όσα βουνά κι αν πέρασα (6:14) : επιτραπέζιο Παγγαίου. (Τραγούδι : Βέλλιος Μιχαήλ. Ηχογράφηση 1994)

Ψ Απόψε δεν κοιμήθηκα (4:05) : επιτραπέζιο Παγγαίου. (Τραγούδι : Γκάντζος Δήμος. Ηχογράφηση 1994)

Ψ Αμπέλι μου όταν σ'έσπερνα : είναι συρτός χορός και χορεύεται από άνδρες και γυναίκες. (Τραγούδι : Βαής Αντώνης. Ηχογράφηση 1975)

Ο ΧΟΡΟΣ ΣΤΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ.

Οι αφορμές που δινόταν στους κατοίκους της περιοχής της Πρώτης Σερρών για να χορέψουν ήταν κυρίως οι θρησκευτικές γιορτές, τα πανηγύρια, ο γάμος, τα διάφορα έθιμα. Όπως ήταν ανεπτυγμένο το θρησκευτικό συναίσθημα στους κατοίκους της Πρώτης και της επαρχίας Φυλλίδας, η επέτειος της μνήμης του αγίου κάθε εκκλησίας, είτε τής Πρώτης, είτε των χωριών της επαρχίας, παρείχε μια ευκαιρία κοσμοσυρροής, δηλαδή, αληθινής πανήγυρης.

Στις μεγάλες πανηγύρεις κατάφθανε συνήθως πλήθος προσκυνητών, όχι μόνο από τα γύρω χωριά, αλλά και από άλλες πόλεις και χωριά. Τα πανηγύρια ήταν ένας συνδυασμός θρησκευτικής ευλάβειας και ομαδικής διασκέδασης με μουσική, χορούς και φαγοπότι.

Συνήθως, από την παραμονή της γιορτής κατάφθανε ο κόσμος στο χωριό, όπου γινόταν το πανηγύρι. Μαζί μ' αυτούς ερχόταν και οι μικρέμποροι, που άπλωναν τη πραμάτεια τους πάνω σε ειδικούς πάγκους στο χώρο του πανηγυριού. Επίσης, το βράδυ της παραμονής, ερχόταν οι οργανοπαίχτες (Ζουρνάδες), σε περίπτωση που δεν είχε το χωριό, το οποίο και τους νοίκιαζε για τρεις μέρες, όσο δηλαδή κρατούσε το πανηγύρι.

Ο χώρος του πανηγυριού ήταν το προαύλιο της εκκλησίας ή δίπλα στην εκκλησία, καθώς και η κεντρική πλατεία του χωριού. Το γλέντι και ο χορός ξεκινούσαν από το βράδυ της παραμονής και συνεχιζόταν και τη δεύτερη μέρα, μετά τη Θεία Λειτουργία.

Στην Πρώτη των Σερρών στους πρόποδες του Παγγαίου, το κυριότερο πανηγύρι γινόταν στην γιορτή του Αγίου Γεωργίου και το οποίο διαρκούσε μια ολόκληρη εβδομάδα. Στο πανηγύρι κατάφθαναν και ξένοι προσκυνητές, από άλλα μέρη της Ελλάδας, όπως τη Θράκη και τη Χαλκιδική. Πολλές φορές, ερχόταν και με τα δικά τους όργανα, όπως γκάιντες, ζουρνάδες και χόρευαν τους δικούς τους χορούς, κατά παρέες, όταν ξεκινούσαν τα γλέντια. Το χωριό, λόγω έλλειψης ντόπιων οργανοπαικτών, νοίκιαζε μουσικά όργανα. Συνήθως, ζουρνάδες και νταούλια, για τρεις μέρες, από την Ηράκλεια. Ο χορός ξεκινούσε από την ημέρα της παραμονής, ενώ το βράδυ γινόταν ο κύριος χορός μπροστά στο εκκλησάκι.

Την ημέρα του πανηγυριού, μετά τη δοξολογία και τη λιτανεία, ξεκινούσε το γλέντι. Το απόγευμα, διεξαγόταν αγωνίσματα στην κεντρική πλατεία του χωριού και μετά το τέλος αυτών, ακολουθούσε ο χορός μέχρι το πρωί. Χαρακτηριστικό ήταν, πως ο χορός και τα γλέντια συνεχιζόταν αδιάλειπτα και τις επόμενες ημέρες. Όταν κι αν τα όργανα έφευγαν, συνόδευε το γλέντι τους η λατέρνα. Οι χοροί που χορεύονταν ήταν καρσιλαμάδες, συρτοί βαριοί χοροί, χασάπικο, τσιφτετέλια και κάποιοι θρακιώτικοι χοροί.

Ο ΧΟΡΟΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ.

Στη ζωή δύο νέων ανθρώπων, ο γάμος είναι μια κορυφαία στιγμή και στο κοινωνικό σύνολο σφραγίζει την πορεία τους προς το μέλλον. Είναι μια ευτυχισμένη στιγμή και για τους ίδιους, που ενώνουν τη μοίρα τους και για τους γονείς και γι΄ αυτό χαρούμενα και γραφικά είναι τα έθιμα, που δικαιώνουν απόλυτα τη λέξη "χαρά".

Ο γάμος, στο χωριό, με την πάνδημη συμμετοχή, έπαιρνε τη μορφή του πανηγυριού και κρατούσε περισσότερο από μια βδομάδα με τις συμβολικές διαδικασίες. Οι υλικές προετοιμασίες (όπως φορεσιές, φαγητά, εξοπλισμός κ.λ.π.) γι΄ αυτές μόνο, ξεκινούσαν εβδομάδες ή μήνες πριν. Η τελευταία εβδομάδα πριν το γάμο είναι γεμάτη τελετουργικές δραστηριότητες, που εντείνουν τη γενική έξαψη: οι προσκλήσεις, το ζύμωμα του ψωμιού, η έκθεση των υφαντών, η μετακόμιση της οικοσυσκευής στο καινούργιο σπίτι κ.λ.π., όλα γίνονται σύμφωνα με ό,τι προστάζει η παράδοση, η οποία μάλιστα προβλέπει ειδικά τραγούδια για την κάθε φάση και συχνά χορούς.

Το γλέντι του γάμου αρχίζει το Σάββατο το βράδυ. Οι οργανοπαίκτες ερχόταν στα σπίτια του γαμπρού και της νύφης, όπου γινόταν ξεχωριστό γλέντι.

Την Κυριακή το απόγευμα, μετά τη Λειτουργία της στέψης, οι δύο οικογένειες, μαζί με τους συγγενείς και φίλους, μαζευόταν στο σπίτι ή στην αυλή του γαμπρού, όπου γινόταν το μεγάλο ξεφάντωμα, με μουσική, τραγούδι, φαγοπότι και χορούς.

Τον πρώτο χορό του γλεντιού τον έσερνε ο πρώτος ο νουνός. Όταν άρχιζε ο χορός στο κύριο γλέντι, πολλές φορές σχηματιζόταν διπλός κύκλος. Ιδιαίτερα, στον εσωτερικό κύκλο χόρευαν οι γριές και στον άλλον οι συγγενείς του ζευγαριού. Η νύφη χόρευε πάντα σεμνά, χωρίς έντονες κινήσεις και πηδήματα. Το γλέντι και ο χορός κρατούσαν μέχρι τις πρωινές ώρες. Παλιά το γλέντι συνεχιζόταν και τις επόμενες μέρες.

www.protiserron.gr