Οι Ντερβένες (μεγάλες φωτιές) είναι ένα παλιό, προχριστιανικό έθιμο με πολύ βαθιές ρίζες, που ανάγονται στην πυρολατρεία των αρχαίων χρόνων.Πρόκειται για κλασσική περίπτωση ειδωλολατρικών εκδηλώσεων που από τα παναρχαια χρόνια πέρασαν στη Χριστιανική θρησκεία και έφτασαν μέχρι τις μέρες μας. Είναι πολύ γνωστό ότι με τη μαζική συρροή των ειδωλολατρών στο Χριστιανισμό εισέδυσαν και πολλά παγανιστικά (ειδωλολατρικά) στοιχεία στη Χριστιανική Θρησκεία, που όμως αφομοιώθηκαν από τη μεγάλη δύναμη της Εκκλησίας και έτσι αυτά συνδέθηκαν με τις χριστιανικές γιορτές. Πήραν, δηλαδή, ένα χριστιανικό περιεχόμενο και απέκτησαν ένα βαθύτατο θρησκευτικό νόημα.

Οι «Ντερβένες» έχουν σήμερα διπλό συμβολισμό:

σ) Με τη φωτιά ζεσταίνονται οι καρδιές των ανθρώπων και

β) με την καθαρτική ιδιότητα της φωτιάς καίγεται ο παλιός ανθρωπος με τα μίση, τα πάθη, τις αμαρτίες και τις κακίες του και γεννιέται ένας νέος, ανακαινισμένος ανθρωπος, έτοιμος πια να μπει στην περίοδο της προσευχής και της νηστείας, που αρχίζει την επόμενη μέρα, την Καθαρά Δευτέρα, και εξαγνισμένος έτσι, να δεχτεί το μήνυμα της θυσίας του θεανθρώπου.

Σχετικό με τον παραπάνω συμβολισμό είναι και το εξής τετράστιχο που τραγουδούσαν τα παιδιά γύρω σττό τις αναμμένες κλαδαριές τη νύχτα της Αποκριάς.

αποκρέβουν το τυρί ώσπου να 'ρθει η Λαμπρή...''

Οι προετοιμασίες και οι φροντίδες, για να γίνει η Ντερβένα η ομορφότερη και η μεγαλύτερη στο χωριό, κρατούσαν πολλές μέρες.

Η όλη διαδικασία για τη συγκέντρωση των κλαδιών (πουρναριών) και το στήσιμο της «θημωνιάς» έπαιρνε ένα τελετουργικό χαρακτήρα.

Σύσσωμος ο «μαχαλάς» μικροί και μεγάλοι, βρισκόταν σε «οργασμό» κινητοποιήσεων. Οι μεγάλοι οργάνωναν ολόκληρη εκστρατεία με εθελοντική προσφορά προσωπικής εργασίας και αναλάμβαναν το κόψιμο και τη μεταφορά των κλαδιών από τις πλαγιές του Παγγαίου. Οι μικροί, τα παιδιά, μόλις «σμούχριαζε» (σουρούπωνε) άρχιζαν τα «κλαίδοκλεψίματα» και τα «κλαδοκουβαλήματα» ώστε να μπορέσει να ξεπεράσει η Ντερβένα τους τις Ντερβένες των άλλων μαχαλάδων (=συνοικιών) του χωριού.

Σ' αυτή τη τελετουργία της Ντερβένας και την «ευγενή» άμιλλα των «μαχαλάδων» του χωριού, η κλοπή των πουρναριών δεν ήταν πράξη ατιμωτική και επιλήψιμη. Απεναντίας θεωρούσαν «εξυπνάδα», μια μορφή «ηρωισμού», ένα είδος «μαγκιάς». Και ακόμη ήταν σύμφωνη με την παραδοσιακή περί δικαίου αντίληψη και το εν γένει επικρατούν αξιακό σύστημα της τοπικής κοινωνίας της εποχής εκείνης. Ηταν, δηλαδή, μια παγιωμένη παραδοσιακή συνήθεια.

Και τώρα ακόμη τα παιδιά της Πρώτης - Σερρών δεν λένε να αφήσουν την Ντερβένα. Το έθιμο της Αποκριάτικης Ντερβένας, σήμερα, στην Πρώτη ενσωμάτωσε στοιχεία της τοπικής παράδοσης και τα τελευταία χρόνια οι «Ντερβένες» πήραν λαογραφικό χαρακτήρα, έτσι που ο Δήμος Πρώτης στην προσπάθειά του να διατηρήσει τα πατροπαράδοτα ήθη και έθιμα διοργανώνει κάθε χρονο το βράδυ της τελευταίας Κυριακής της Αποκριάς, της Τυρινής, αποκριάτικες εκδηλώσεις, όπου συρρέουν πλήθη επισκεπτών, όχι μόνο από τα γύρω χωριά, αλλά και από μακρινές πόλεις, για να δουν την αναβίση αυτού εθίμου της Ντερβένας και να θαυμάσουν τις μεγαλειώδεις φωτιές. Και όλος αυτός ο κόσμος που έρχεται στην Πρώτη δεν φεύγει χωρίς κέρδος. Στην κεντρική πλατεία του Δήμου οργανώνεται γλέντι με τη συνοδεία παραδοσιακών μουσικών οργάνων και εκεί όλος ο κόσμος απολαμβάνει τα γευστικά εδέσματα και το άφθονο κρασί και ρακί από τα ξακουστά ρακοκάζανα της Πρώτης Σερρών.

Δήμος Πρώτης Σερρών | Αγγίστα | Κρηνίδα | Όρος Παγγαίο | Ι.Γ. Μονή Αναλήψεως | Πρωταίοι Πολιτικοί | Κων/ντίνος Καραμανλής
Συμβούλιο Νέων | Ιστορία της Πρώτης | Παλαιά Πρώτη | Σύγχρονη Πρώτη | Τουριστικός Οδηγός | Λαογραφικό Μουσείο
Βιβλίο επισκεπτών & Αποδήμων Πρωταίων | Σύλλογοι Πρωταίων | Πολιτιστικές Λαογραφικές Εκδηλώσεις
Τα Νέα | Μουσείο Φωτογραφίας | Τηλεφωνικός κατάλογος | Συνεργάτες | Συνδέσεις

www.protiserron.gr