Δημοτικό διαμέρισμα Κρηνίδας  ( Βιτάστα )  Δημοτικό διαμέρισμα Κρηνίδας ( Βιτάστα ) *     Αεροφωτογραφία

          Το χωριό πρωτοκτίστηκε στη θέση «Τούμπα» και «Παλιά βουνά» 2 χλμ. Βόρεια του σημερινού χωριού. Εκεί βρέθηκαν απ' τους αρχαιολόγους όστρακα αγγείων, λατινική επιγραφή, ερείπια εκκλησίας και νεκροταφεία, όλα ρωμαϊκής εποχής. Εκεί υπήρχε ρωμαϊκό χωριό. Αργότερα μεταφέρθηκε στη θέση «Παλιάκκλησιά», 500 μ. βόρεια του σημερινού χωριού, όπου βρέθηκε ελληνική επιγραφή, με μακεδονικά, θρακικά και ρωμαϊκά ονόματα. Επίσης όστρακα αρχαίων αγγείων βρέθηκαν και στη θέση «Παλικόστρα» ή «Παλιοκώστρα»  2 χμ. δυτικά του χωριού. Η αλλαγή θέσεων του χωριού σημαίνει ίσως έλλειψη νερού ή κάτι άλλο. Οι πρώτες οικογένειες του χωριού ήταν των Ζαλίδα, Εργένη, Παρασχίδη, Ξόμαλη κ.α., πριν έρθουν οι Τούρκοι. Στην Τουρκοκρατία ήρθαν στη Βιτάστα οι Τούρκοι και πήραν τα χωράφια με τη βία, έκτισαν μεγάλα σπίτια και οι Έλληνες κάτοικοι έμειναν στην αφάνεια. Οι Έλληνες μέχρι το 1821 ζούσαν στη φτώχεια και οι Τούρκοι προόδευαν. Όλα αυτά τα χρόνια οι κάτοικοι διατήρησαν την ελληνικότητας. Το 1913 η Βιτάστα απελευθερώθηκε.

          Το 1922 κατέφθασαν στη Βιτάστα πρόσφυγες από τη Μ. Ασία και την Ανατολική Θράκη. Πρόσφυγες και ντόπιοι έζησαν μέχρι το 1940, μέρες προόδου και ανάπτυξης.

Η ονομασία του χωριού.Φώτο: Δ. Δάμκαλης

          Βιτάστα είναι η παλιά ονομασία του χωριού. Κρηνίς ή Κρηνίδα είναι η ονομασία απ' το 1956. Μέχρι το 1926 στην κοινότητα Βιτάστας ανήκε και η Αγγίστα. Βιτάστα σημαίνει βήτα στάση καραβανιών, οπότε (βήτα+στάση=Βιτάστα) το η έγινε ι από παραφθορά. Τα καραβάνια από τη Θεσ/νικη μετέφεραν εμπορεύματα κι έκαναν την πρώτη στάση στην Αμφίπολη, στη συνέχεια τη δεύτερη στάση στη Βιτάστα. Έτσι προήλθε το όνομα Βιτάστα. Aλλοι υποστηρίζουν ότι προήλθε απ' το ρωμαίο στρατηγό Βίτο ή τη δεύτερη στάση του Μ. Αλεξάνδρου. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή προήλθε το όνομα απ' τη λέξη «Βυτίστα»=(Μικρό βυτίο). Οι κάτοικοι λέγεται ότι έβρισκαν πολλά πιθάρια (πολλά βυτία). Aλλοι πάλι λένε ότι η λέξη προέρχεται από τη λατινική (Βιττάτα=εστεμμένη) ή από τη (Βετούστα=αρχαία). Επίσης από τις ρωμαϊκές vita+sta=ωραία στάση. Σε κώδικα της Εικοσιφοίνισσας του 450 μ.Χ. αναφέρεται ως Βυθάστα. Δεν αποκλείεται οι πρώτη οικιστές να ήταν Ρωμαίοι. Πάντως η λέξη μπορεί να είναι οτιδήποτε άλλο, εκτός από σλαβική, γιατί οι Σλάβοι εμφανίστηκαν μετά τον 6ο αιώνα μ.Χ. στην περιοχή.

Ιερός ναός του Προφήτη Ηλία,   Ιερός ναός  Kοιμήσεως της Θεοτόκου,   Σύλλογος Γυναικών Κρηνίδας


Φωτογραφικό Αφιέρωμα

 

Vitasta

Vitasta

Vitasta Vitasta Vitasta
Κοινότητα Κρηνίδας Παλιό Δημοτικό Σχολείο Αποψη Ηρώου Κρηνίδας Άποψη της Εκκλησία της Κρηνίδας ( Photo: Δ.Δάμκαλης ) Άποψη του καμπαναριού της Κρηνίδας ( Photo: Δ.Δάμκαλης )
Κοινότητα Κρηνίδας Παλιό Δημοτικό Σχολείο Άποψη του Ηρώου της Κρηνίδας Άποψη της Εκκλησία της Κρηνίδας Άποψη του καμπαναριού της Κρηνίδας

Δημοτικό Σχολείο Κρηνίδας

Εκκλησία Προφήτη Ηλία  ( Photo: Δ.Δάμκαλης ) Εκκλησία Προφήτη Ηλία Κρηνίδας 9/5/1913 Πόρτα εισόδου νεοκλασικού σπιτιού
Δημοτικό Σχολείο Κρηνίδας Εκκλησία Προφήτη Ηλία Εκκλησία Προφήτη Ηλία Μνημείο Κρηνίδας 9/5/1913 Εισόδος νεοκλασικού
Το γήπεδο ποδοσφαίρου 5Χ5 στην Κρηνίδα Μακεδονικό σπίτι στην Κρηνίδα Νεοκλασικό στην Κρηνίδα Νεοκλασικό στην Κρηνίδα Πόρτα εισόδου νεοκλασικού σπιτιού
Το γήπεδο ποδοσφαίρου 5Χ5 στην Κρηνίδα Μακεδονικό σπίτι στην Κρηνίδα Νεοκλασικό στην Κρηνίδα Νεοκλασικό στην Κρηνίδα Εισόδος νεοκλασικού

Δήμος Πρώτης Σερρών | Αγγίστα | Κρηνίδα | Όρος Παγγαίο | Ι.Γ. Μονή Αναλήψεως | Πρωταίοι Πολιτικοί | Κων/ντίνος Καραμανλής
Συμβούλιο Νέων | Ιστορία της Πρώτης | Παλαιά Πρώτη | Σύγχρονη Πρώτη | Τουριστικός Οδηγός | Λαογραφικό Μουσείο
Βιβλίο επισκεπτών & Αποδήμων Πρωταίων | Σύλλογοι Πρωταίων | Πολιτιστικές Λαογραφικές Εκδηλώσεις
Τα Νέα | Μουσείο Φωτογραφίας | Τηλεφωνικός κατάλογος | Συνεργάτες | Συνδέσεις

www.protiserron.gr

*    1) Από το βιβλίο Η ΖΙΧΝΗ - ΦΥΛΛΙΔΑ, Το Χρυσάφι των Σερρών, του Ιωάννη Γ.Πραζιούτη.
       2) Από το βιβλίο Βιτάστα ( Κρηνίδα ) Σερρών του Θεοδώρου Κ. Ξόμαλη